|
W borach należących do Łubnej wycinano drzewo olszowe, sosnowe,
brzozowe i dębowe. Grunty po lasach były zamienione na kolonie i
wypuszczone w dzierżawę. Na wykarczowanym terenie majątku Łubna
założono cztery kolonie: Szulec, Nowy Szymanów, Wypęk i Goździak.
Dzięki zachowanym dokumentom, na przykładzie Szulca możemy
prześledzić jak przebiegało organizowanie nowej osady.
Pierwszym etapem było sporządzenie przez geometrę mapy, rejestru
pomiarowego i wytyczenie w terenie granic kolonii oraz podział na
działki. Następnie zawierano umowę notarialną, w której były
omówione warunki dzierżawy. Kolejny krok to założenie akt
hipotetycznych w Sądzie Okręgowym. Taki właśnie kontrakt z
kolonistami z Szulca zawarł w 1854 r. Walerian Szymanowski. Przyszli
osadnicy - wszyscy wyznania ewangelicko-augsburskiego - pochodzili z
Kępy Wilanowskiej, Kępy Okrzewskiej, Dąbrowy i Skierd. Grunty Szulca
podzielono na 18 równych osad, każda po jednej włóce albo 30 morgów
miary nowopolskiej. Koloniści otrzymali ziemię na zasadzie
wieczystej dzierżawy czynszowej. Nie wolno im było zbyć gruntu bez
zgody właściciela majątku. Dziedzic uwolnił kolonistów od wnoszenia
czynszów na cztery lata tytułem ulgi na zagospodarowanie się.
Osadnicy zobowiązali się wystawić w ciągu 10 lat domy mieszkalne i
zabudowania gospodarskie. Budynki miały być wzniesione w jednej
linii pośrodku szerokości każdej kolonii, na podmurówce z kamieni.
Walerian Szymanowski na potrzeby ogólne kolonii przekazał grunty na
założenie cmentarza oraz pod budowę szkółki. W kontrakcie
zaznaczono, że prawo do wyszynku trunków pozostanie wyłącznie
udziałem właściciela majątku. Zabudowania dworskie, które znalazły
się w obrębie Szulca: karczma, kuźnia, murowane czworaki, suszarnia,
węglarnia i szopa miały być w przeciągu czterech lat przeniesione na
grunty folwarczne.
W Solcu mieszkało 18 kolonistów: Jan Kac, Andrzej Niedzeniecki,
Reinhold Olszyński, Michał Wejrs, Henryk i Gotlib Fabe, Michał i Jan
Pepla, Krystian, Ferdynand, Piotr i Karol Albrecht, Krzysztof i
Gotlib Met, Krystian Mäller, Jan Vilsdorf i Konrad Barka. Grunt
przeznaczony na szkolę wciąż pozostawał niezabudowany. W Wypęku było
osiedlonych zaledwie 3 kolonistów: Jakub Werner, Andrzej Raczyński i
Ludwik Ziman. Niektóre z zabudowań były tymczasowe, nie wszyscy
koloniści posiadali budynki.
W majątku na podstawie ukazu carskiego z 1864 r. przeprowadzono
uwłaszczenie włościan. Realizacja ukazu nastąpiła w 1866 r. W wyniku
uwłaszczenia dotychczasowi koloniści przejęli swoje działki na
własność, Szulec jak dawniej liczył 25 osad, Nowy Szymanów 24, a
Wypęk 5. W Szulcu, w jednym z domów znajdował się dom modlitwy
podlegający kantorowi ewangelicko-augsburskiemu w Górze Kalwarii.
Osada fabryczna Łubna liczyła w 1921 r. 10 domów mieszkalnych i 509
mieszkańców (468 katolików, 23 żydów i 18 ewangelików). We wsi Łubna
w 18 budynkach zamieszkiwały 143 osoby (wszystkie wyznania
katolickiego). Szulec liczył 41 domów i 246 mieszkańców (172
ewangelików i 74 katolików), a Wypęk 6 domów, 36 osób (w tym 32
ewangelików i 4 katolików). Opisywane wsie od 1867 r. do 1954 r.
należały do gminy Kąty, a od 1955 r. początkowo do gromady Baniocha,
później aż do likwidacji gromad w Polsce (1972 r.) do Kątów. Od
początku 1973 r. położone są w granicach gminy Góra Kalwaria. Wypęk
jest częścią wsi Solec (nazwa Szulec była używana jeszcze w okresie
II wojny światowej).
Łubna i Solec należą od 1952 r. do parafii Najświętszej Maryi Panny
Królowej Pokoju w Baniosze, w dekanacie konstancińskim. Szymanów
pozostał w parafii Świętego Zygmunta w Słomczynie.
Opracowanie: Ewa i Włodzimierz Bagieńscy
|
